سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
283
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ جهاد براى شما مردهاى مسلمانها واجب شد و ثابت گرديده در صورتى كه جهاد كردن براى شما ناگوار است و از آن گريزانيد و كراهت داريد . خلافى نيست در اينكه جهاد با شرائطش يكى از واجبات بشمار ميرود و خلافى كه هست در اين است كه آيا واجب عينى است يا واجب كفايى كه وقتى بعضى به قدر كافى اقدام بر آن نمودند از ديگران ساقط ميگردد يا نه ، دو قول است : بعقيده بعضى از مفسرين واجب كفايى است ، لكن از اطلاقات آيات جهاد چنين بر ميآيد كه واجب عينى است زيرا كه خطاب به تمام مؤمنين است مگر آنهايى كه بآيات ديگر استثناء گرديدهاند مثل قوله تعالى لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ سوره نور آيه 61 . و نيز زنها مشمول حكم جهاد نيستند كه از ابتداء حكم شامل آنها نبوده تا اينكه بعضى افراد از آنها استثناء گردند . و در عصر رسول اللَّه دستور جهاد بيك منوال نرسيده بود مادامى كه حضرتش در مكه تشريف داشته اصلا دستور جهاد نداشت پس از آنكه بمدينه مهاجرت فرمود چنين دستور رسيد كه هر كس با مؤمنين بناى جنگ دارد آنان از خود دفاع نمايند و با وى بجنگند كه جانشان محفوظ ماند پس از آن دستور رسيد كه با تمام كفار و مشركين جهاد كنند قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً و كره ، بضم كاف بمعنى لغوى مشقت داخلى و راجع بطبيعت انسان است ، و كره بفتح كاف مشقتى است كه از خارج به انسان وارد ميگردد و ديگرى مجبور ميگرداند وى را بر عملى كه بر وى ناگوار است مثل آنجا كه فرموده لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً سوره نساء آيه 18 ، و نيز آنجا كه فرموده فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً سوره فصلت آيه 11 : بعضى از مفسرين گفته كره ، راجع بجهاد بهر دو معنى در باره مؤمنين صادق ميآيد . البته مؤمنين طبعا كاره از جهاد بودند نظر به اينكه در جهاد اتلاف نفس و تعب